Mem en Zîn (Mem û Zîn). Dit wordt gezien als het nationale epos van de Koerden en wordt vaak vergeleken met Romeo en Julia. Het verhaal werd in 1692 op schrift gesteld door de dichter Ehmedê Xanî. Mem en Zîn worden tijdens het Newroz-feest smoorverliefd op elkaar, maar door intriges aan het hof worden ze gescheiden en sterven ze uiteindelijk van verdriet. 

Het Verhaal

Het epos vertelt de tragische geschiedenis van twee jonge geliefden:

• Mem, een jonge man van de Alan-clan.
• Zîn, de beeldschone dochter van de gouverneur van het vorstendom Botan.

De twee ontmoeten elkaar en worden op slag verliefd tijdens de viering van Newroz (het Koerdische nieuwjaarsfeest). Hun pure, onvoorwaardelijke liefde wordt echter gedwarsboomd door paleisintriges en de kwaadaardige hoveling Beko. Door toedoen van de jaloerse Beko wordt Mem valselijk beschuldigd en in de kerker gegooid, waar hij uiteindelijk bezwijkt aan liefdesverdriet en uitputting. Wanneer Zîn het nieuws hoort, stort zij ineen en sterft van intens verdriet bij zijn graf.

Zelfs in de dood blijven ze gescheiden: wanneer Beko uit wraak wordt gedood en naast hen wordt begraven, groeit er volgens de legende een doornstruik uit zijn graf die de rozenstruiken van Mem en Zîn uit elkaar houdt.

Diepere Symboliek

Hoewel het een romantische tragedie is, heeft het boek een diepere, gelaagde betekenis:

• Politieke allegorie: De onmogelijkheid voor de twee geliefden om samen te komen, staat symbool voor het Koerdische volk en hun land. Xanî gebruikte het epos om de verdeeldheid en het verlangen naar een onafhankelijke Koerdische staat te weerspiegelen.
• Spirituele laag: Het verhaal bevat sterke soefistische (mystieke) elementen. De menselijke, aardse liefde tussen Mem en Zîn transformeert gedurende het verhaal naar een goddelijke, spirituele liefde.

Het echte mausoleum van Mem en Zîn bevindt zich in de stad Cizre (in het huidige Turkije) en is nog altijd een belangrijk cultureel bedevaartsoord.